DỮ LIỆU VỀ ĐẠI DỊCH TIỂU ĐƯỜNG

Theo báo cáo của Liên đoàn Đái tháo đường thế giới năm 2017:

• Có đến 425 triệu người đang mắc bệnh tiểu đường.
• Cứ 11 người thì có 1 người đang mắc bệnh tiểu đường.
• Cứ 6 trẻ em sinh ra thì có 1 trẻ bị ảnh hưởng từ tiểu đường thai kỳ của người mẹ.
• 1 triệu trẻ em mắc tiểu đường tuýp 1.

Tại Việt Nam, hiện đang có:

• 3,5 triệu người mắc bệnh tiểu đường.
• 3,5 triệu người khác tiền tiểu đường.
• Đáng lo hơn là 60% người mắc bệnh tiểu đường không được chẩn đoán sớm để tiến hành chữa trị kịp thời.

Hãy tưởng tượng: Tại một sân bay (cơ thể người), các hành khách (đường glucose) được xe buýt (Insulin) vận chuyển từ sân bay vào máy bay (tế bào).

Tất cả các hành khách đang đứng tại nhà chờ, tức là đường đang nằm trong mạch máu. Hành khách cần được vận chuyển vào các máy bay. Xe buýt sẽ phụ trách việc vận chuyển này.

Trong điều kiện bình thường, sẽ có các hành khách và họ di chuyển bằng nhiều xe buýt đến các máy bay (các tế bào khác nhau của cơ thể).

Lúc này sẽ có 4 tình huống xảy ra.

Tình huống 1

Nguồn cung cấp xe buýt bị ngừng lại vì nhiều lý do. Các hành khách (đường) chờ đợi và ngày càng đông đúc. Sân bay phải cầu viện xe buýt từ bên ngoài. Tình trạng này gọi là tiểu đường tuýp 1, trong đó cơ thể ngừng sản xuất hoặc sản xuất thiếu Insulin (xe buýt). Do hệ miễn dịch tự chống lại việc sản xuất Insulin.

Điều đó có nghĩa là bệnh nhân bị tiểu đường tuýp 1 phải sử dụng Insulin từ bên ngoài, tức phụ thuộc Insulin.

Tình huống 2

Lượng hành khách đến quá đông trong một thời gian dài, xe buýt chạy hết công suất, dần hư hỏng và không thể sản xuất thay thế hay sửa chữa kịp. Khi đó, chức năng tuyến tụy suy giảm, không tiết đầy đủ và kịp thời Insulin. Chúng ta bị tiểu đường tuýp 2.

Tình huống 3

Xe buýt được cung cấp đầy đủ nhưng cửa máy bay bị hư hoàn toàn hoặc chỉ mở một phần. Lúc này, hành khách không được đưa vào máy bay hoặc được đưa vào nhưng với tốc độ cực kỳ chậm.

Tình trạng này được gọi là tiểu đường tuýp 2, thể kháng Insulin. Theo đó, mặc dù lượng Insulin vẫn được cung cấp đều đặn nhưng cơ thể không tiếp nhận được đường. Đường nằm trong máu và dần dần tích tụ làm gia tăng chỉ số đường huyết nhưng tế bào của chúng ta vẫn bị đói.

Tình huống 4

Khách hàng quá đông đúc trong thời gian dài không được lên máy bay. Họ tức giận, tràn ra tất cả mọi nơi mọi chỗ của sân bay mắng chửi, đập phá. Mọi cơ quan tại sân bay bị rối loạn. Ngày càng nhiều chỗ bị hư hỏng. Tình trạng đó không được kiểm soát thì có thể dẫn đến nguy cơ sân bay ngừng hoạt động. Đó là quá trình biến chứng xảy ra dẫn đến tử vong.    

NGUYÊN NHÂN GÂY TIỂU ĐƯỜNG TUÝP 1

Tiểu đường tuýp 1 thường xuất hiện ở trẻ em và những người độ tuổi dưới 30. Vì vậy tiểu đường tuýp 1 có tên gọi khác là “tiểu đường vị thành niên”. Tỷ lệ bệnh nhân tiểu đường tuýp 1 chiếm khoảng từ 5%- 10% số người mắc bệnh tiểu đường hiện nay.

Nguyên nhân:

1. Di truyền: Tỷ lệ này khá hiếm, chỉ chiếm 5%
2. Do ảnh hưởng tiểu đường thai kỳ của người mẹ: Người mẹ trong thời kỳ mang thai có thể nhiễm virus cúm Rubella, tiền sản giật, hoặc tăng cân quá mức. Đây là những yếu tố ảnh hưởng đến sự điều tiết Insulin của trẻ.

3. Những nguyên nhân khác:

– Chế độ dinh dưỡng không hợp lý, chuyển từ bú sữa mẹ sang sữa bò quá sớm.

– Ăn các thực phẩm chữa nhiều tinh bột và sử dụng các thực phẩm chế biến quá sớm.

– Việc nhiễm virus, vi khuẩn trong môi trường hoặc stress cũng có thể dẫn đến tiểu đường tuýp 1.

Không phải tất cả mọi trẻ em đều có thể bị tiểu đường tuýp 1. Nhưng nếu trùng hợp nhiều trong số các nguyên nhân trên, trẻ em rất dễ mắc tiểu đường tuýp 1.

CHIA SẺ VỀ LẠM DỤNG SỮA BÒ

Hiện tại có rất nhiều tranh cãi xoay quanh việc sử dụng sữa bò cho trẻ em. Tuy nhiên, một số nghiên cứu đã chỉ ra được mối liên hệ giữa lượng sữa bò được sử dụng và tỷ lệ mắc tiểu đường tuýp 1 của trẻ em. Ở các nước có lượng sữa tiêu thụ trung bình/người/năm càng cao thì có tỷ lệ trẻ em mắc bệnh tiểu đường tuýp 1 càng nhiều.

Nguồn: Trang 284, Sách Bí mật Dinh dưỡng cho sức khỏe toàn diện, tác giả Tiến sĩ T. Colin Campbell và Tiến sĩ Thomas Campbell

Theo Thạc sĩ Nguyễn Thị Hồng Hà, trước hết, sữa bò cũng là một loại thực phẩm chế biến. Việc lạm dụng chúng chắc chắn sẽ gây ra tác hại. Trẻ em cần một chế độ dinh dưỡng đầy đủ và phong phú và phù hợp với từng lứa tuổi. Vì vậy, các bậc phụ huynh nên cẩn trọng khi quyết định thay thế bữa ăn của trẻ bằng sữa bò. Hãy xem sữa là một loại thực phẩm bổ sung dinh dưỡng thay vì lạm dụng và cho trẻ sử dụng quá sớm.

NGUYÊN NHÂN GÂY TIỂU ĐƯỜNG TUÝP 2

Tiểu đường tuýp 2 chiếm 90 – 95% trường hợp mắc bệnh tiểu đường.

Nguyên nhân chính gây ra bệnh tiểu đường tuýp 2:

– Gen di truyền: Chỉ chiếm 3%. Theo đó, di truyền chỉ là một yếu tố khiến bạn nhạy cảm hơn, dễ bị tấn công hơn nhưng không quyết định bạn có mắc bệnh tiểu đường hay không.

– Ăn uống: Chế độ ăn uống không khoa học, dư thừa chất béo, dư thừa tinh bột, nhiều thực phẩm tinh luyện, tinh chế, chế biến… khiến cho các cơ quan nội tạng nói chung và tuyến tụy phải làm việc hết công suất và dần bị suy giảm chức năng, gây ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa đường glucose thành năng lượng.

– Lười vận động: Lối sống tĩnh tại, ít vận động, thiếu nắng làm cho máu huyết không lưu thông, thiếu oxy trong máu, giảm tổng hợp xương, các chức năng các cơ quan phụ tạng suy giảm, từ đó gây rối loạn chuyển hóa đường thành năng lượng dẫn đến bệnh tiểu đường tuýp 1.

– Béo phì: Đối với những người béo phì, trong cơ thể xuất hiện trạng thái bệnh lý đặc thù gọi là chất đề kháng Insulin. Sau một thời gian dài tuyến tụy phải hoạt động quá mức khiến cho chức năng sản xuất Insulin bị suy giảm, dẫn đến tình trạng thiếu Insulin.

– Stress: Tình trạng stress kéo dài làm cho nhịp sinh học và hoạt động của cơ thể bị rối loạn cũng có thể khiến cho nguy cơ mắc bệnh tiểu đường cao hơn. Mặt khác, một số loại thuốc điều trị về thần kinh, nhất là do stress tâm lý có thể là yếu tố nguy cơ tiểu đường.

– Hút thuốc lá: Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng hút thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc bệnh tiểu đường tuýp 2, những người hút thuốc có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường cao hơn những người không hút thuốc 14%. Khói thuốc cũng ảnh hưởng đến tình trạng kháng Insulin cũng như giảm khả năng sản xuất Insulin của tuyến tụy.

– Yếu tố văn hóa, xã hội và kinh tế: Một số cộng đồng có quan niệm béo là đẹp nên họ thường ăn nhiều quá mức và đa phần dân số bị thừa cân, bụng to. Một số cộng đồng luôn luôn sử dụng trang phục trùm kín người gây ra tình trạng thiếu hụt vitamin D. Một số khác lại ưa thích sử dụng những thực phẩm nhiều đạm và chất béo, đó cũng là các yếu tố gây nên bệnh tiểu đường tuýp 2. Đời sống hiện đại với nhịp sống gấp, con người chủ yếu mua thức ăn thức uống chế biến sẵn và ăn trong thời gian rất ngắn 10 -15 phút hay vừa ăn vừa làm việc khác.

– Tính thương mại của sản xuất thực phẩm ngày càng cao. Nhà cung cấp thường xuyên có những chiêu khuyến khích khách hàng mua nhiều hơn, ăn nhiều hơn. Kích cỡ của phần thức ăn thức uống ngày một lớn hơn. Tình trạng đó làm cho con người hiện đại dùng thực phẩm trái tự nhiên với số lượng lớn. Điều đó góp phần đáng kể vào tình trạng gia tăng nhanh chóng bệnh tiểu đường, tim mạch, ung thư, …

TIỂU ĐƯỜNG THAI KỲ

Trong thời kỳ mang thai, cơ thể người mẹ cần nguồn năng lượng nhiều hơn so với thông thường. Đồng nghĩa với việc lượng đường glucose cần được chuyển hóa sẽ nhiều hơn. Vì một lý do nào đó, chức năng tuyến tụy của người mẹ bị suy giảm đột ngột, không sản xuất đủ Insulin hay cung cấp chậm trễ sẽ gây ra tiểu đường thai kỳ.

Bên cạnh đó, nhau thai sẽ tạo ra nội tiết tố giúp cho thai nhi phát triển. Những chất nội tiết này ảnh hưởng xấu đến Insulin. Khi Insulin bị ảnh hưởng, mức đường huyết của người mẹ sẽ bị rối loạn.

Ngoài ra, vào giai đoạn cuối thai kỳ hoặc trước khi mang bầu (nguyên nhân có thể là do béo phì) các mẹ bầu sẽ xuất hiện chất kháng Insulin. Đây cũng là trường hợp có nguy cơ mắc tiểu đường thai kỳ cao.

Phụ nữ trước và trong thời kỳ mang thai cần có một chế độ dinh dưỡng, vận động, nghỉ ngơi thích hợp, tránh bị tăng cân quá mức để loại bỏ các nguy cơ bị tiểu đường thai kỳ.